Actualiteitje oktober 2026

Zoals velen van u weten ben ik een breed georiënteerd verzamelaar, een met een voorliefde voor allerhande afwijkingen, waaronder plaatfouten. Zo nu en dan kom ik daarbij dingen tegen, die hetzij niet hetzij in mijn ogen niet goed gedocumenteerd zijn. Dat laatste zal doorgaans het gevolg zijn van onvoldoende materiaal. Een plaatfout wordt immers al vastgesteld wanneer er drie exemplaren voorhanden zijn (de officiële definitie van de Plaatfout Vereniging). Maar het is in veel gevallen erg moeilijk om vast te stellen, of het desondanks om een toevalligheid gaat, een primaire fout of een secundaire fout.

Zo vond ik onlangs in enkele prestigeboekjes een fout die in de meest recente Mast Catalogus weliswaar wordt genoemd, maar waar ik meerdere varianten van vond die mij ertoe brengen te denken dat het hier in feite niet gaat om een plaatfout, maar om een vervuiling van de drukcylinder (en wel de blauwe drukcylinder), die niet consistent op dezelfde plek haar kenmerk heeft achtergelaten.

Het gaat om Mast-fout 2568PM. Bij deze fout zouden enkele blauwe vlekken te zien zijn in de linker bovenhoek van het zegelbeeld. De fout die in de Mast Catalogus is afgebeeld is te zien op het rechter zegel van het 4de zegelvelletje in het Prestigeboekje Mooi Nederland 2008 met daarin de zegels gewijd aan Heusden (figuur 2 & 3 voor een detail).

Inderdaad ben ik “schone” zegels tegengekomen, d.w.z. prestigeboekjes waarin de 2de zegel van velletje 4 geen enkele blauwe vlek vertoont. Maar ik ben ook twee varianten tegengekomen waarbij de blauwe vlekjes veel kleiner in aantal waren (figuur 4) dan wel waarbij de blauwe vlekjes niet linksboven maar links midden tegen de tandingrand aan te zien zijn (figuur 5).

Hier zijn twee blauwe vlekjes te zien, beide links bij de tandingrij, ter hoogte van de lucht en ter hoogte van de onderste linker wiek. Van deze fout heb ik twee identieke exemplaren in mijn collectie. In figuur 6 is de oorspronkelijke Mast-fout te zien, zij het kleiner en meer omhoog verschoven maar is ook een blauwe vlek links midden bij de zegelrand te zien. En dan komende blauwe vlekken niet alleen voor in de linker bovenhoek of links midden, maar ook over de hele breedte van dat 2de zegel, onder de landsnaam en onder “Heusden”. En ook hier weer lang niet altijd precies op dezelfde plaats (zie figuren 7 en 8, waarbij figuur 7 van hetzelfde zegel is als de vergroting in figuur 4).

Nog een afwijking kwam ik tegen in hetzelfde prestigeboekje, maar nu als onderdeel van een andere, gedocumenteerde Mastfout. In de meest recente Mast-catalogus wordt de fout gemarkeerd als zijnde een donker grijze vlek onder de 1ste “N” van “NEDERLAND” op zegel 2 van het 1ste zegelvelletje in het Prestigeboekje (Coevorden, figuur 9).

Maar de gedocumenteerde fout is niet compleet. Want ten eerste is de grijze vlek niet altijd grijs maar vaak ook geel en ten tweede is op diezelfde zegel steeds ook een gele punt te zien onder de “8” van “2008”. Ik heb nog geen enkel exemplaar van dit Prestigeboekje met de gedocumenteerde Mastfout gezien waarin niet óók dit tweede gele vlekje te zien is (figuren 10 en 11). Links is overigens de donker grijze vlek van Mast te zien, rechts is diezelfde vlek vrijwel helemaal geel.

Bekend is, dat de laatste versie van de Mast Catalogus onder hoge tijdsdruk tot stand is gekomen en dat daarbij de zorgvuldigheid zo nu en dan behoorlijk geweld is aangedaan. Welnu, zie hier enkele aanvullingen. Veel plezier ermee.